Adwokat Beata Sokołowska | Kancelaria Adwokacka

Uniknięcie odpowiedzialności karnej w zamian za pieniądze

Na gruncie nowych przepisów z zakresu prawa karnego, sprawcy niektórych przestępstw będą mogli uniknąć odpowiedzialności karnej w zamian za zapłatę odpowiedniej sumy pieniędzy na rzecz pokrzywdzonego.

Od dnia 01 lipca 2015 r. obowiązują nowe przepisy, zgodnie z którym sprawcy niektórych przestępstw unikną odpowiedzialności karnej, jeśli pojednają się z pokrzywdzonym oraz zapłacą na rzecz osoby pokrzywdzonej ustaloną kwotę pieniędzy lub w inny sposób naprawią szkodę. Zgodnie z nowymi przepisami, jeżeli zostaną spełnione określone warunki, Sąd bądź prokurator umarza postępowania, co oznacza, że sprawca nie podlega karze. Niemniej jednak ustawodawca określił szereg warunków, jakie muszą być spełnione, aby można było skorzystać z omawianej instytucji (jest to tzw. umorzenie kompensacyjne postępowania karnego).

 

Warunki, które muszą być spełnione, aby sprawca mógł skorzystać z umorzenia postępowania:

a/ wniosek o umorzenie musi być złożony przez pokrzywdzonego;

b/ wniosek musi być złożony przed rozpoczęciem przewodu sądowego (przewód sądowy rozpoczyna się poprzez przedstawienie przez oskarżyciela zarzutów oskarżenia - przed zmianą przepisów, która weszła w życie w dniu 01 lipca 2015 r., przewód sądowy rozpoczynał się poprzez odczytanie przez oskarżyciela – zazwyczaj prokuratora – aktu oskarżenia);

c/ sprawca nie był uprzednio skazany za przestępstwo umyślne z użyciem przemocy;

d/ sprawca pojednał się z pokrzywdzonym, przy czym ustawodawca wyraźnie preferuje pojednanie dokonane w ramach postępowania mediacyjnego, przy czym jeśli jest więcej osób pokrzywdzonych, sprawca musi się pojednać ze wszystkimi pokrzywdzonymi;

e/ naprawienie szkody bądź zadośćuczynienie wyrządzonej krzywdzie, przy czym jeśli w sprawie jest więcej osób pokrzywdzonych, naprawienie szkody bądź zadośćuczynienie krzywdzie musi nastąpić w stosunku do wszystkich pokrzywdzonych;

f/ okoliczności czynu nie budzą wątpliwości, tj. organ, który decyduje o umorzeniu bądź Sąd prowadzący postępowanie ma uzasadnione przekonanie zarówno co do osoby sprawcy, jak i okoliczności popełnienia czynu zabronionego;

g/ sprawca popełnił czyn zabroniony stanowiący występek zagrożony karą nieprzekraczającą 3 lat pozbawienia wolności, występek przeciwko mieniu zagrożony karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności lub czyn zabroniony polegający na spowodowaniu „średniego” uszczerbku na zdrowiu.

 

Niemniej jednak podkreślenia wymaga fakt, że umorzenie postępowania, nawet w przypadku spełnienia wszystkich wymienionych wyżej przesłanek, nie jest przez organ lub Sąd obligatoryjne. Oznacza to, że decyzja w przedmiocie umorzenia postępowania należy do dyskrecjonalnej władzy organu stosującego prawo bądź Sądu. Należy bowiem podkreślić, że omawianego umorzenia kompensacyjnego nie stosuje się, jeśli umorzenie takie byłoby sprzeczne z potrzebą realizacji celów kary.

 

Podstawowym celem kary jest niewątpliwie funkcja prewencyjna, tj. aby była ona dla sprawcy odczuwalna na tyle, aby pozwoliła zapobiec powrotowi sprawcy do popełniania przestępstw w przyszłości. Ponadto celem kary jest zaspokojenie społecznego poczucia sprawiedliwości. W praktyce powyższe oznacza, że w każdym przypadku, w którym organ bądź Sąd stosujący prawo nie zostanie przekonany do słuszności umorzenia, będzie mógł odmówić zastosowania tej instytucji – czy to w wyniku zbyt niskiej kwoty zadośćuczynienia, czy to w wyniku innych czynników, jak np. widoczny brak skruchy sprawcy czynu, brak przekonania co do działania pokrzywdzonego z własnej i nieprzymuszonej woli.

 

Beata Sokołowska, adwokat